Enkol - Wkład użytkownika [pl]

Szopienice Dwór

2017-04-25T20:10:25Z

1132: Wprowadzenie ilustracji

'''Szopienice Dwór''' - węzeł tramwajowy znajdujący się w [[:pl:Katowice|Katowicach]] w dzielnicy [[:pl:Szopienice|Szopienice]], łączący linie z centrum Katowic, [[:pl:Mysłowice|Mysłowic]] i [[:pl:Sosnowiec|Sosnowca]].

== Powstanie linii tramwajowej przez Szopienice ==
Linia tramwajowa z Szopienic do Mysłowic, stanowiąca początek późniejszego węzła "Szopienice Dwór" została wybudowana przez spółkę [[Oberschlesische Kleinbahnen und Elektrizitaetswerke A.G.]] w roku 1900 (odbiór miał miejsce 24/25 lipca, zaś rozpoczęcie ruchu - 31 października), stanowiąc końcowy odcinek linii z [[:pl:Bytom|Bytomia]] do Mysłowic. Zastosowany [[rozstaw szyn]] był typowy dla powstającej wówczas sieci górnośląskich tramwajów i wynosił 785 mm. W kierunku Mysłowic linię wyprowadzono z obecnej ulicy Wiosny Ludów na torowisko wydzielone po jej południowej stronie, następnie ostrym prawym łukiem pod kątem niemal 90 stopni wprowadzając ją pod wiadukt linii kolejowej z Katowic do Sosnowca, a następnie dwoma odwrotnymi łukami (lewym i prawym) linia tramwajowa powraca do południowej strony jezdni.
W roku 1927 rozpoczęto prace przy budowie linii łączącej Katowice z Sosnowcem o szerokości toru 1435mm, jednocześnie przebudowując na ten rozstaw linię z Katowic do Szopienic wraz z istniejącą tam [[Zajezdnia tramwajowa w Szopienicach|zajezdnią]].

== Węzeł w postaci pierwotnej (1928-1961) ==
Trasę łączącą Szopienice z Sosnowcem oddano do eksploatacji 14 lipca 1928 roku. Ponieważ linia z Mysłowic do Szopienic nadal pozostawała wąskotorowa, przejściowo na odcinku od zajezdni do miejsca rozgałęzienia się linii istniały równolegle - po północnej stronie jezdni tor normalny i po stronie południowej - wąski. 8 grudnia 1928 roku rozpoczęto prowadzenie ruchu od Katowic do Sosnowca po torze normalnym, zaś 12 października 1929 roku oddano do eksploatacji przebudowaną na tor normalnej szerokości trasę z Szopienic do Mysłowic.

[[Plik:Szopienice_Dwór_(1957).jpeg|thumb|right|Węzeł tramwajowy Szopienice Dwór w 1957 roku]]
Najprawdopodobniej już wówczas węzeł funkcjonował w postaci rozgałęzienia się dwóch odcinków dwutorowych na wysokości obecnych pawilonów handlowych przy przystanku "Szopienice Dwór" - z których każdy po kilkudziesięciu metrach przechodził w odcinek jednotorowy. Dzięki temu rozwiązaniu pociągi oczekujące na mijanki nie blokowały przejazdu w innym kierunku. Linia w kierunku Sosnowca wyprowadzona została w kierunku północno-wschodnim w miejscu obecnej ulicy Zamenhofa aż do zbiegu z Przelotową, następnie wzdłuż Przelotowej do Morawy, ostrym prawym łukiem w jezdni ulicy Morawa aż do obecnej Sosnowieckiej, na którą wprowadzana była ostrym łukiem lewym. Ze względu na znaczne pochyłości wzdłuż obecnych ulic Zamenhofa, Przelotowej i Sosnowieckiej oraz ograniczoną widoczność na łukach, miejsce to szybko zyskało ponurą sławę jako "zakręty śmierci".
Ruch na odcinkach jednotorowych prowadzących z Dworu w kierunku Sosnowca i Mysłowic najprawdopodobniej zabezpieczany był [[ręczna sygnalizacja międzymijankowa|sygnalizacją międzymijankową ręczną]]. W późniejszym okresie w miejscu rozgałęzienia linii powstał również budynek [[punkt regulatorski|punktu regulatorskiego]].

== Trzykierunkowy odcinek jednotorowy (1961-2014) ==
[[Plik:Szopienice Dwór (1985).jpg|thumb|right|Węzeł tramwajowy Szopienice Dwór w połowie lat 80. XX w.]]
[[Plik:Szopienice Dwór (2000).jpg|thumb|right|Węzeł tramwajowy Szopienice Dwór w latach 2000-2014]]
W lutym 1959 roku w prasie zaczęły się pojawiać sygnały o konieczności przebudowy węzła w Szopienicach i likwidacji "zakrętów śmierci". Wpływ na to miały zarówno większa częstotliwość kursowania tramwajów do Sosnowca (linia oznaczona numerem 15 łączyła wówczas centrum Chorzowa z Sosnowcem przez Chorzów Batory, Załęże, Katowice, Bogucice i Szopienic), jak i obsługa linii składami trzywagonowymi, znacznie przeciążonymi w godzinach szczytu komunikacyjnego. Ze względu na szczupłość terenu zadecydowano o wyburzeniu trzech budynków mieszkalnych w sąsiedztwie nasypu linii kolejowej i wprowadzenie w to miejsce toru tramwajowego. Na nowowybudowanym odcinku powstały dwa tory, tworząc długą mijankę. Za jej południowym rozjazdem łukiem pojedynczy tor wprowadzono w jezdnię obecnej ulicy Wiosny Ludów do połączenia z istniejącym odcinkiem jednotorowym w kierunku Mysłowic. Tak przebudowany układ komunikacyjny zaczął funkcjonować 21 lipca 1961 roku, zaś w ciągu kolejnych lat zlikwidowano pozostałości torów w starym przebiegu.

Najprawdopodobniej od samego początku na przebudowanym węźle zastosowano [[ślizgowa sygnalizacja międzymijankowa|ślizgową sygnalizację międzymijankową]]. W jej kluczowym punkcie, od wjazdu na odcinek jednotorowy od strony Szopienic aż do rozjazdu obydwu linii nad torem tramwajowym znajdowały się aż cztery przewody jezdne sieci trakcyjnej - sygnałowy do Sosnowca, zasilający do Sosnowca, zasilający do Mysłowic i sygnałowy do Mysłowic. Lokalizacja lamp sygnalizujących zajętość odcinków wstępnych zapewniała pierwszeństwo wjazdu na sygnalizację od strony Katowic, następnie od Mysłowic i Sosnowca, sygnalizacja dopuszczała ruch pociągów następnych - a więc w krótkim odstępie z kierunku Katowic mogły pojechać pociągi zarówno do Mysłowic, jak i Sosnowca.

W latach 1994-1995 przeprowadzono wymianę szkieł sygnalizatorów. Dotychczas stosowane szkła barwne (czerwone i zielone) zastąpiono szkłami z sygnałami szczelinowymi - poziomym i pionowym. Ze względu na niedoskonałości sygnalizacji ślizgowej w II połowie lat 90. XX wieku sygnalizację przebudowano na [[przekaźnikowa sygnalizacja międzymijankowa|przekaźnikową]] zwaną również wzbudzaną, eliminując możliwość przejazdu pociągów następnych, zwiększając bezpieczeństwo ruchu w rejonie Szopienic Dworu i upraszczając utrzymanie sygnalizacji w tym rejonie.

== Stan obecny ==
[[Plik:Szopienice Dwór (2014).jpg|thumb|right|Węzeł tramwajowy Szopienice Dwór w obecnym kształcie]]
Po zakończonej w sierpniu 2014 roku przebudowie kształt węzła uległ kolejnej zasadniczej zmianie. Linia tramwajowa w kierunku Sosnowca wyprowadzona jest w całości jako dwutorowa i zabudowana w jezdni. W zachodniej części węzła znajduje się przejście torowe umożliwiające przejazd z toru południowego na tor północny - z kolei z toru południowego w kierunku wschodnim wyprowadzony jest jednotorowy odcinek w kierunku pętli w Szopienicach oraz Mysłowic, przebiegający dalej jako wydzielony. Ze względu występujący (stosunkowo krótki) odcinek kolizyjny pociągi jadące z Katowic również w kierunku Sosnowca wykorzystują przebudowaną sygnalizację przekażnikową, jednak kontakt wyłączający odcinek "C" znajduje się bezpośrednio za rozgałęzieniem odcinków do Sosnowca i Mysłowic. Kontakt umożliwiający wyłączenie odcinka "C" przez pociąg zmierzający z kierunku Mysłowic do Katowic umieszczono nad przejściem z toru południowego na północny w sposób uniemożliwiający przypadkowe zwolnienie odcinka przez pociąg podążający z Sosnowca do Katowic (w tej relacji przejazd przez węzeł odbywa się z całkowitym pominięciem jakiejkolwiek sygnalizacji międzymijankowej).

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | nazwisko = Soida| imię = Krzysztof| nazwisko2 = Danyluk| imię2 = Zbigniew| nazwisko3 = Nadolski| imię3 = Przemysław| autor link = | inni = | tytuł = Tramwaje Górnośląskie| url = | wydanie = | wydawca = Wydawnictwo "Eurosprinter"| miejsce = Rybnik| data = 2010| rok = | miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | tom = I| tytuł tomu = Tramwaje katowickie do 1945 roku| isbn =978-83-926946-2-5}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Soida| imię = Krzysztof| nazwisko2 = Danyluk| imię2 = Zbigniew| nazwisko3 = Nadolski| imię3 = Przemysław| autor link = | inni = | tytuł = Tramwaje Górnośląskie| url = | wydanie = | wydawca = Wydawnictwo "Eurosprinter"| miejsce = Rybnik| data = 2012| rok = | miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | tom = II| tytuł tomu = Tramwaje katowickie po 1945 roku| isbn =978-83-931006-6-8}}

[[Kategoria:Hasła encyklopedyczne]]
[[Kategoria:Koleje wąskotorowe w Polsce]]

Plik:Szopienice Dwór (2014).jpg

2017-04-25T20:09:45Z

1132: Węzeł tramwajowy Szopienice Dwór po przebudowie w roku 2014

== Opis ==
Węzeł tramwajowy Szopienice Dwór po przebudowie w roku 2014
== Licencja ==
{{Cc-by-nc 3.0 PL}}

Plik:Szopienice Dwór (2000).jpg

2017-04-25T20:07:25Z

1132: Węzeł tramwajowy Szopienice Dwór w latach 2000-2014 z trzykierunkową sygnalizacją przekaźnikową

Węzeł tramwajowy Szopienice Dwór w latach 2000-2014 z trzykierunkową sygnalizacją przekaźnikową

Plik:Szopienice Dwór (1985).jpg

2017-04-25T20:04:39Z

1132: Węzeł tramwajowy Szopienice Dwór około 1985 roku - wraz z sygnalizacją ślizgową

== Opis ==
Węzeł tramwajowy Szopienice Dwór około 1985 roku - wraz z sygnalizacją ślizgową
== Licencja ==
{{Cc-by-nc 3.0 PL}}

Plik:Szopienice Dwór (1957).jpeg

2017-04-25T20:01:43Z

1132: Węzeł tramwajowy Szopienice Dwór - stan na rok 1957 (lokalizacje stanowisk przystankowych hipotetyczne).

== Opis ==
Węzeł tramwajowy Szopienice Dwór - stan na rok 1957 (lokalizacje stanowisk przystankowych hipotetyczne).
== Licencja ==
{{Cc-by-nc 3.0 PL}}

Szopienice Dwór

2017-04-25T19:21:48Z

1132:

'''Szopienice Dwór''' - węzeł tramwajowy znajdujący się w [[:pl:Katowice|Katowicach]] w dzielnicy [[:pl:Szopienice|Szopienice]], łączący linie z centrum Katowic, [[:pl:Mysłowice|Mysłowic]] i [[:pl:Sosnowiec|Sosnowca]].

== Powstanie linii tramwajowej przez Szopienice ==
Linia tramwajowa z Szopienic do Mysłowic, stanowiąca początek późniejszego węzła "Szopienice Dwór" została wybudowana przez spółkę [[Oberschlesische Kleinbahnen und Elektrizitaetswerke A.G.]] w roku 1900 (odbiór miał miejsce 24/25 lipca, zaś rozpoczęcie ruchu - 31 października), stanowiąc końcowy odcinek linii z [[:pl:Bytom|Bytomia]] do Mysłowic. Zastosowany [[rozstaw szyn]] był typowy dla powstającej wówczas sieci górnośląskich tramwajów i wynosił 785 mm. W kierunku Mysłowic linię wyprowadzono z obecnej ulicy Wiosny Ludów na torowisko wydzielone po jej południowej stronie, następnie ostrym prawym łukiem pod kątem niemal 90 stopni wprowadzając ją pod wiadukt linii kolejowej z Katowic do Sosnowca, a następnie dwoma odwrotnymi łukami (lewym i prawym) linia tramwajowa powraca do południowej strony jezdni.
W roku 1927 rozpoczęto prace przy budowie linii łączącej Katowice z Sosnowcem o szerokości toru 1435mm, jednocześnie przebudowując na ten rozstaw linię z Katowic do Szopienic wraz z istniejącą tam [[Zajezdnia tramwajowa w Szopienicach|zajezdnią]].

== Węzeł w postaci pierwotnej (1928-1961) ==
Trasę łączącą Szopienice z Sosnowcem oddano do eksploatacji 14 lipca 1928 roku. Ponieważ linia z Mysłowic do Szopienic nadal pozostawała wąskotorowa, przejściowo na odcinku od zajezdni do miejsca rozgałęzienia się linii istniały równolegle - po północnej stronie jezdni tor normalny i po stronie południowej - wąski. 8 grudnia 1928 roku rozpoczęto prowadzenie ruchu od Katowic do Sosnowca po torze normalnym, zaś 12 października 1929 roku oddano do eksploatacji przebudowaną na tor normalnej szerokości trasę z Szopienic do Mysłowic.

Najprawdopodobniej już wówczas węzeł funkcjonował w postaci rozgałęzienia się dwóch odcinków dwutorowych na wysokości obecnych pawilonów handlowych przy przystanku "Szopienice Dwór" - z których każdy po kilkudziesięciu metrach przechodził w odcinek jednotorowy. Dzięki temu rozwiązaniu pociągi oczekujące na mijanki nie blokowały przejazdu w innym kierunku. Linia w kierunku Sosnowca wyprowadzona została w kierunku północno-wschodnim w miejscu obecnej ulicy Zamenhofa aż do zbiegu z Przelotową, następnie wzdłuż Przelotowej do Morawy, ostrym prawym łukiem w jezdni ulicy Morawa aż do obecnej Sosnowieckiej, na którą wprowadzana była ostrym łukiem lewym. Ze względu na znaczne pochyłości wzdłuż obecnych ulic Zamenhofa, Przelotowej i Sosnowieckiej oraz ograniczoną widoczność na łukach, miejsce to szybko zyskało ponurą sławę jako "zakręty śmierci".
Ruch na odcinkach jednotorowych prowadzących z Dworu w kierunku Sosnowca i Mysłowic najprawdopodobniej zabezpieczany był [[ręczna sygnalizacja międzymijankowa|sygnalizacją międzymijankową ręczną]]. W późniejszym okresie w miejscu rozgałęzienia linii powstał również budynek [[punkt regulatorski|punktu regulatorskiego]].

== Trzykierunkowy odcinek jednotorowy (1961-2014) ==
W lutym 1959 roku w prasie zaczęły się pojawiać sygnały o konieczności przebudowy węzła w Szopienicach i likwidacji "zakrętów śmierci". Wpływ na to miały zarówno większa częstotliwość kursowania tramwajów do Sosnowca (linia oznaczona numerem 15 łączyła wówczas centrum Chorzowa z Sosnowcem przez Chorzów Batory, Załęże, Katowice, Bogucice i Szopienic), jak i obsługa linii składami trzywagonowymi, znacznie przeciążonymi w godzinach szczytu komunikacyjnego. Ze względu na szczupłość terenu zadecydowano o wyburzeniu trzech budynków mieszkalnych w sąsiedztwie nasypu linii kolejowej i wprowadzenie w to miejsce toru tramwajowego. Na nowowybudowanym odcinku powstały dwa tory, tworząc długą mijankę. Za jej południowym rozjazdem łukiem pojedynczy tor wprowadzono w jezdnię obecnej ulicy Wiosny Ludów do połączenia z istniejącym odcinkiem jednotorowym w kierunku Mysłowic. Tak przebudowany układ komunikacyjny zaczął funkcjonować 21 lipca 1961 roku, zaś w ciągu kolejnych lat zlikwidowano pozostałości torów w starym przebiegu.

Najprawdopodobniej od samego początku na przebudowanym węźle zastosowano [[ślizgowa sygnalizacja międzymijankowa|ślizgową sygnalizację międzymijankową]]. W jej kluczowym punkcie, od wjazdu na odcinek jednotorowy od strony Szopienic aż do rozjazdu obydwu linii nad torem tramwajowym znajdowały się aż cztery przewody jezdne sieci trakcyjnej - sygnałowy do Sosnowca, zasilający do Sosnowca, zasilający do Mysłowic i sygnałowy do Mysłowic. Lokalizacja lamp sygnalizujących zajętość odcinków wstępnych zapewniała pierwszeństwo wjazdu na sygnalizację od strony Katowic, następnie od Mysłowic i Sosnowca, sygnalizacja dopuszczała ruch pociągów następnych - a więc w krótkim odstępie z kierunku Katowic mogły pojechać pociągi zarówno do Mysłowic, jak i Sosnowca.

W latach 1994-1995 przeprowadzono wymianę szkieł sygnalizatorów. Dotychczas stosowane szkła barwne (czerwone i zielone) zastąpiono szkłami z sygnałami szczelinowymi - poziomym i pionowym. Ze względu na niedoskonałości sygnalizacji ślizgowej w II połowie lat 90. XX wieku sygnalizację przebudowano na [[przekaźnikowa sygnalizacja międzymijankowa|przekaźnikową]] zwaną również wzbudzaną, eliminując możliwość przejazdu pociągów następnych, zwiększając bezpieczeństwo ruchu w rejonie Szopienic Dworu i upraszczając utrzymanie sygnalizacji w tym rejonie.

== Stan obecny ==
Po zakończonej w sierpniu 2014 roku przebudowie kształt węzła uległ kolejnej zasadniczej zmianie. Linia tramwajowa w kierunku Sosnowca wyprowadzona jest w całości jako dwutorowa i zabudowana w jezdni. W zachodniej części węzła znajduje się przejście torowe umożliwiające przejazd z toru południowego na tor północny - z kolei z toru południowego w kierunku wschodnim wyprowadzony jest jednotorowy odcinek w kierunku pętli w Szopienicach oraz Mysłowic, przebiegający dalej jako wydzielony. Ze względu występujący (stosunkowo krótki) odcinek kolizyjny pociągi jadące z Katowic również w kierunku Sosnowca wykorzystują przebudowaną sygnalizację przekażnikową, jednak kontakt wyłączający odcinek "C" znajduje się bezpośrednio za rozgałęzieniem odcinków do Sosnowca i Mysłowic. Kontakt umożliwiający wyłączenie odcinka "C" przez pociąg zmierzający z kierunku Mysłowic do Katowic umieszczono nad przejściem z toru południowego na północny w sposób uniemożliwiający przypadkowe zwolnienie odcinka przez pociąg podążający z Sosnowca do Katowic (w tej relacji przejazd przez węzeł odbywa się z całkowitym pominięciem jakiejkolwiek sygnalizacji międzymijankowej).

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | nazwisko = Soida| imię = Krzysztof| nazwisko2 = Danyluk| imię2 = Zbigniew| nazwisko3 = Nadolski| imię3 = Przemysław| autor link = | inni = | tytuł = Tramwaje Górnośląskie| url = | wydanie = | wydawca = Wydawnictwo "Eurosprinter"| miejsce = Rybnik| data = 2010| rok = | miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | tom = I| tytuł tomu = Tramwaje katowickie do 1945 roku| isbn =978-83-926946-2-5}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Soida| imię = Krzysztof| nazwisko2 = Danyluk| imię2 = Zbigniew| nazwisko3 = Nadolski| imię3 = Przemysław| autor link = | inni = | tytuł = Tramwaje Górnośląskie| url = | wydanie = | wydawca = Wydawnictwo "Eurosprinter"| miejsce = Rybnik| data = 2012| rok = | miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | tom = II| tytuł tomu = Tramwaje katowickie po 1945 roku| isbn =978-83-931006-6-8}}

[[Kategoria:Hasła encyklopedyczne]]
[[Kategoria:Koleje wąskotorowe w Polsce]]

Szopienice Dwór

2017-04-25T19:10:07Z

1132:

'''Szopienice Dwór''' - węzeł tramwajowy znajdujący się w [[:pl:Katowice|Katowicach]] w dzielnicy [[:pl:Szopienice|Szopienice]], łączący linie z centrum Katowic, [[:pl:Mysłowice|Mysłowic]] i [[:pl:Sosnowiec|Sosnowca]].

== Powstanie linii tramwajowej przez Szopienice ==
Linia tramwajowa z Szopienic do Mysłowic, stanowiąca początek późniejszego węzła "Szopienice Dwór" została wybudowana przez spółkę [[Oberschlesische Kleinbahnen und Elektrizitaetswerke A.G.]] w roku 1900 (odbiór miał miejsce 24/25 lipca, zaś rozpoczęcie ruchu - 31 października), stanowiąc końcowy odcinek linii z [[:pl:Bytom|Bytomia]] do Mysłowic. Zastosowany [[rozstaw szyn]] był typowy dla powstającej wówczas sieci górnośląskich tramwajów i wynosił 785 mm. W kierunku Mysłowic linię wyprowadzono z obecnej ulicy Wiosny Ludów na torowisko wydzielone po jej południowej stronie, następnie ostrym prawym łukiem pod kątem niemal 90 stopni wprowadzając ją pod wiadukt linii kolejowej z Katowic do Sosnowca, a następnie dwoma odwrotnymi łukami (lewym i prawym) linia tramwajowa powraca do południowej strony jezdni.
W roku 1927 rozpoczęto prace przy budowie linii łączącej Katowice z Sosnowcem o szerokości toru 1435mm, jednocześnie przebudowując na ten rozstaw linię z Katowic do Szopienic wraz z istniejącą tam [[Zajezdnia tramwajowa w Szopienicach|zajezdnią]].

== Węzeł w postaci pierwotnej (1928-1961) ==
Trasę łączącą Szopienice z Sosnowcem oddano do eksploatacji 14 lipca 1928 roku. Ponieważ linia z Mysłowic do Szopienic nadal pozostawała wąskotorowa, przejściowo na odcinku od zajezdni do miejsca rozgałęzienia się linii istniały równolegle - po północnej stronie jezdni tor normalny i po stronie południowej - wąski. 8 grudnia 1928 roku rozpoczęto prowadzenie ruchu od Katowic do Sosnowca po torze normalnym, zaś 12 października 1929 roku oddano do eksploatacji przebudowaną na tor normalnej szerokości trasę z Szopienic do Mysłowic.

Najprawdopodobniej już wówczas węzeł funkcjonował w postaci rozgałęzienia się dwóch odcinków dwutorowych na wysokości obecnych pawilonów handlowych przy przystanku "Szopienice Dwór" - z których każdy po kilkudziesięciu metrach przechodził w odcinek jednotorowy. Dzięki temu rozwiązaniu pociągi oczekujące na mijanki nie blokowały przejazdu w innym kierunku. Linia w kierunku Sosnowca wyprowadzona została w kierunku północno-wschodnim w miejscu obecnej ulicy Zamenhofa aż do zbiegu z Przelotową, następnie wzdłuż Przelotowej do Morawy, ostrym prawym łukiem w jezdni ulicy Morawa aż do obecnej Sosnowieckiej, na którą wprowadzana była ostrym łukiem lewym. Ze względu na znaczne pochyłości wzdłuż obecnych ulic Zamenhofa, Przelotowej i Sosnowieckiej oraz ograniczoną widoczność na łukach, miejsce to szybko zyskało ponurą sławę jako "zakręty śmierci".
Ruch na odcinkach jednotorowych prowadzących z Dworu w kierunku Sosnowca i Mysłowic najprawdopodobniej zabezpieczany był [[ręczna sygnalizacja międzymijankowa|sygnalizacją międzymijankową ręczną]]. W późniejszym okresie w miejscu rozgałęzienia linii powstał również budynek [[punkt regulatorski|punktu regulatorskiego]].

== Trzykierunkowy odcinek jednotorowy (1961-2014) ==
W lutym 1959 roku w prasie zaczęły się pojawiać sygnały o konieczności przebudowy węzła w Szopienicach i likwidacji "zakrętów śmierci". Wpływ na to miały zarówno większa częstotliwość kursowania tramwajów do Sosnowca (linia oznaczona numerem 15 łączyła wówczas centrum Chorzowa z Sosnowcem przez Chorzów Batory, Załęże, Katowice, Bogucice i Szopienic), jak i obsługa linii składami trzywagonowymi, znacznie przeciążonymi w godzinach szczytu komunikacyjnego. Ze względu na szczupłość terenu zadecydowano o wyburzeniu trzech budynków mieszkalnych w sąsiedztwie nasypu linii kolejowej i wprowadzenie w to miejsce toru tramwajowego. Na nowowybudowanym odcinku powstały dwa tory, tworząc długą mijankę. Za jej południowym rozjazdem łukiem pojedynczy tor wprowadzono w jezdnię obecnej ulicy Wiosny Ludów do połączenia z istniejącym odcinkiem jednotorowym w kierunku Mysłowic. Tak przebudowany układ komunikacyjny zaczął funkcjonować 21 lipca 1961 roku, zaś w ciągu kolejnych lat zlikwidowano pozostałości torów w starym przebiegu.

Najprawdopodobniej od samego początku na przebudowanym węźle zastosowano [[ślizgowa sygnalizacja międzymijankowa|ślizgową sygnalizację międzymijankową]]. W jej kluczowym punkcie, od wjazdu na odcinek jednotorowy od strony Szopienic aż do rozjazdu obydwu linii nad torem tramwajowym znajdowały się aż cztery przewody jezdne sieci trakcyjnej - sygnałowy do Sosnowca, zasilający do Sosnowca, zasilający do Mysłowic i sygnałowy do Mysłowic. Lokalizacja lamp sygnalizujących zajętość odcinków wstępnych zapewniała pierwszeństwo wjazdu na sygnalizację od strony Katowic, następnie od Mysłowic i Sosnowca, sygnalizacja dopuszczała ruch pociągów następnych - a więc w krótkim odstępie z kierunku Katowic mogły pojechać pociągi zarówno do Mysłowic, jak i Sosnowca.

W latach 1994-1995 przeprowadzono wymianę szkieł sygnalizatorów. Dotychczas stosowane szkła barwne (czerwone i zielone) zastąpiono szkłami z sygnałami szczelinowymi - poziomym i pionowym. Ze względu na niedoskonałości sygnalizacji ślizgowej w II połowie lat 90. XX wieku sygnalizację przebudowano na [[przekaźnikowa sygnalizacja międzymijankowa|przekaźnikową]] zwaną również wzbudzaną, eliminując możliwość przejazdu pociągów następnych, zwiększając bezpieczeństwo ruchu w rejonie Szopienic Dworu i upraszczając utrzymanie sygnalizacji w tym rejonie.

== Stan obecny ==
Po zakończonej w sierpniu 2014 roku przebudowie kształt węzła uległ kolejnej zasadniczej zmianie. Linia tramwajowa w kierunku Sosnowca wyprowadzona jest w całości jako dwutorowa i zabudowana w jezdni. W zachodniej części węzła znajduje się przejście torowe umożliwiające przejazd z toru południowego na tor północny - z kolei z toru południowego w kierunku wschodnim wyprowadzony jest jednotorowy odcinek w kierunku pętli w Szopienicach oraz Mysłowic, przebiegający dalej jako wydzielony. Ze względu występujący (stosunkowo krótki) odcinek kolizyjny pociągi jadące z Katowic również w kierunku Sosnowca wykorzystują przebudowaną sygnalizację przekażnikową, jednak kontakt wyłączający odcinek "C" znajduje się bezpośrednio za rozgałęzieniem odcinków do Sosnowca i Mysłowic. Kontakt umożliwiający wyłączenie odcinka "C" przez pociąg zmierzający z kierunku Mysłowic do Katowic umieszczono nad przejściem z toru południowego na północny w sposób uniemożliwiający przypadkowe zwolnienie odcinka przez pociąg podążający z Sosnowca do Katowic (w tej relacji przejazd przez węzeł odbywa się z całkowitym pominięciem jakiejkolwiek sygnalizacji międzymijankowej).

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | nazwisko = Soida| imię = Krzysztof| autor link = | inni = | tytuł = Tramwaje Górnośląskie| url = | wydanie = | wydawca = Wydawnictwo "Eurosprinter"| miejsce = Rybnik| data = 2010| rok = | miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | tom = I| tytuł tomu = Tramwaje katowickie do 1945 roku| isbn =978-83-926946-2-5}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Soida| imię = Krzysztof| autor link = | inni = | tytuł = Tramwaje Górnośląskie| url = | wydanie = | wydawca = Wydawnictwo "Eurosprinter"| miejsce = Rybnik| data = 2012| rok = | miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | tom = II| tytuł tomu = Tramwaje katowickie po 1945 roku| isbn =978-83-931006-6-8}}

[[Kategoria:Hasła encyklopedyczne]]
[[Kategoria:Koleje wąskotorowe w Polsce]]

Szopienice Dwór

2017-04-25T19:09:16Z

1132: /* Trzykierunkowy odcinek jednotorowy (1961-2014) */

'''Szopienice Dwór''' - węzeł tramwajowy znajdujący się w [[:pl:Katowice|Katowicach]] w dzielnicy [[:pl:Szopienice|Szopienice]], łączący linie z centrum Katowic, [[:pl:Mysłowice|Mysłowic]] i [[:pl:Sosnowiec|Sosnowca]].

== Powstanie linii tramwajowej przez Szopienice ==
Linia tramwajowa z Szopienic do Mysłowic, stanowiąca początek późniejszego węzła "Szopienice Dwór" została wybudowana przez spółkę [[Oberschlesische Kleinbahnen und Elektrizitaetswerke A.G.]] w roku 1900 (odbiór miał miejsce 24/25 lipca, zaś rozpoczęcie ruchu - 31 października), stanowiąc końcowy odcinek linii z [[:pl:Bytom|Bytomia]] do Mysłowic. Zastosowany [[rozstaw szyn]] był typowy dla powstającej wówczas sieci górnośląskich tramwajów i wynosił 785 mm. W kierunku Mysłowic linię wyprowadzono z obecnej ulicy Wiosny Ludów na torowisko wydzielone po jej południowej stronie, następnie ostrym prawym łukiem pod kątem niemal 90 stopni wprowadzając ją pod wiadukt linii kolejowej z Katowic do Sosnowca, a następnie dwoma odwrotnymi łukami (lewym i prawym) linia tramwajowa powraca do południowej strony jezdni.
W roku 1927 rozpoczęto prace przy budowie linii łączącej Katowice z Sosnowcem o szerokości toru 1435mm, jednocześnie przebudowując na ten rozstaw linię z Katowic do Szopienic wraz z istniejącą tam [[Zajezdnia tramwajowa w Szopienicach|zajezdnią]].

== Węzeł w postaci pierwotnej (1928-1961) ==
Trasę łączącą Szopienice z Sosnowcem oddano do eksploatacji 14 lipca 1928 roku. Ponieważ linia z Mysłowic do Szopienic nadal pozostawała wąskotorowa, przejściowo na odcinku od zajezdni do miejsca rozgałęzienia się linii istniały równolegle - po północnej stronie jezdni tor normalny i po stronie południowej - wąski. 8 grudnia 1928 roku rozpoczęto prowadzenie ruchu od Katowic do Sosnowca po torze normalnym, zaś 12 października 1929 roku oddano do eksploatacji przebudowaną na tor normalnej szerokości trasę z Szopienic do Mysłowic.
Najprawdopodobniej już wówczas węzeł funkcjonował w postaci rozgałęzienia się dwóch odcinków dwutorowych na wysokości obecnych pawilonów handlowych przy przystanku "Szopienice Dwór" - z których każdy po kilkudziesięciu metrach przechodził w odcinek jednotorowy. Dzięki temu rozwiązaniu pociągi oczekujące na mijanki nie blokowały przejazdu w innym kierunku. Linia w kierunku Sosnowca wyprowadzona została w kierunku północno-wschodnim w miejscu obecnej ulicy Zamenhofa aż do zbiegu z Przelotową, następnie wzdłuż Przelotowej do Morawy, ostrym prawym łukiem w jezdni ulicy Morawa aż do obecnej Sosnowieckiej, na którą wprowadzana była ostrym łukiem lewym. Ze względu na znaczne pochyłości wzdłuż obecnych ulic Zamenhofa, Przelotowej i Sosnowieckiej oraz ograniczoną widoczność na łukach, miejsce to szybko zyskało ponurą sławę jako "zakręty śmierci".
Ruch na odcinkach jednotorowych prowadzących z Dworu w kierunku Sosnowca i Mysłowic najprawdopodobniej zabezpieczany był [[ręczna sygnalizacja międzymijankowa|sygnalizacją międzymijankową ręczną]]. W późniejszym okresie w miejscu rozgałęzienia linii powstał również budynek [[punkt regulatorski|punktu regulatorskiego]].

== Trzykierunkowy odcinek jednotorowy (1961-2014) ==
W lutym 1959 roku w prasie zaczęły się pojawiać sygnały o konieczności przebudowy węzła w Szopienicach i likwidacji "zakrętów śmierci". Wpływ na to miały zarówno większa częstotliwość kursowania tramwajów do Sosnowca (linia oznaczona numerem 15 łączyła wówczas centrum Chorzowa z Sosnowcem przez Chorzów Batory, Załęże, Katowice, Bogucice i Szopienic), jak i obsługa linii składami trzywagonowymi, znacznie przeciążonymi w godzinach szczytu komunikacyjnego. Ze względu na szczupłość terenu zadecydowano o wyburzeniu trzech budynków mieszkalnych w sąsiedztwie nasypu linii kolejowej i wprowadzenie w to miejsce toru tramwajowego. Na nowowybudowanym odcinku powstały dwa tory, tworząc długą mijankę. Za jej południowym rozjazdem łukiem pojedynczy tor wprowadzono w jezdnię obecnej ulicy Wiosny Ludów do połączenia z istniejącym odcinkiem jednotorowym w kierunku Mysłowic. Tak przebudowany układ komunikacyjny zaczął funkcjonować 21 lipca 1961 roku, zaś w ciągu kolejnych lat zlikwidowano pozostałości torów w starym przebiegu.
Najprawdopodobniej od samego początku na przebudowanym węźle zastosowano [[ślizgowa sygnalizacja międzymijankowa|ślizgową sygnalizację międzymijankową]]. W jej kluczowym punkcie, od wjazdu na odcinek jednotorowy od strony Szopienic aż do rozjazdu obydwu linii nad torem tramwajowym znajdowały się aż cztery przewody jezdne sieci trakcyjnej - sygnałowy do Sosnowca, zasilający do Sosnowca, zasilający do Mysłowic i sygnałowy do Mysłowic. Lokalizacja lamp sygnalizujących zajętość odcinków wstępnych zapewniała pierwszeństwo wjazdu na sygnalizację od strony Katowic, następnie od Mysłowic i Sosnowca, sygnalizacja dopuszczała ruch pociągów następnych - a więc w krótkim odstępie z kierunku Katowic mogły pojechać pociągi zarówno do Mysłowic, jak i Sosnowca.
W latach 1994-1995 przeprowadzono wymianę szkieł sygnalizatorów. Dotychczas stosowane szkła barwne (czerwone i zielone) zastąpiono szkłami z sygnałami szczelinowymi - poziomym i pionowym. Ze względu na niedoskonałości sygnalizacji ślizgowej w II połowie lat 90. XX wieku sygnalizację przebudowano na [[przekaźnikowa sygnalizacja międzymijankowa|przekaźnikową]] zwaną również wzbudzaną, eliminując możliwość przejazdu pociągów następnych, zwiększając bezpieczeństwo ruchu w rejonie Szopienic Dworu i upraszczając utrzymanie sygnalizacji w tym rejonie.

== Stan obecny ==
Po zakończonej w sierpniu 2014 roku przebudowie kształt węzła uległ kolejnej zasadniczej zmianie. Linia tramwajowa w kierunku Sosnowca wyprowadzona jest w całości jako dwutorowa i zabudowana w jezdni. W zachodniej części węzła znajduje się przejście torowe umożliwiające przejazd z toru południowego na tor północny - z kolei z toru południowego w kierunku wschodnim wyprowadzony jest jednotorowy odcinek w kierunku pętli w Szopienicach oraz Mysłowic, przebiegający dalej jako wydzielony. Ze względu występujący (stosunkowo krótki) odcinek kolizyjny pociągi jadące z Katowic również w kierunku Sosnowca wykorzystują przebudowaną sygnalizację przekażnikową, jednak kontakt wyłączający odcinek "C" znajduje się bezpośrednio za rozgałęzieniem odcinków do Sosnowca i Mysłowic. Kontakt umożliwiający wyłączenie odcinka "C" przez pociąg zmierzający z kierunku Mysłowic do Katowic umieszczono nad przejściem z toru południowego na północny w sposób uniemożliwiający przypadkowe zwolnienie odcinka przez pociąg podążający z Sosnowca do Katowic (w tej relacji przejazd przez węzeł odbywa się z całkowitym pominięciem jakiejkolwiek sygnalizacji międzymijankowej).

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | nazwisko = Soida| imię = Krzysztof| autor link = | inni = | tytuł = Tramwaje Górnośląskie| url = | wydanie = | wydawca = Wydawnictwo "Eurosprinter"| miejsce = Rybnik| data = 2010| rok = | miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | tom = I| tytuł tomu = Tramwaje katowickie do 1945 roku| isbn =978-83-926946-2-5}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Soida| imię = Krzysztof| autor link = | inni = | tytuł = Tramwaje Górnośląskie| url = | wydanie = | wydawca = Wydawnictwo "Eurosprinter"| miejsce = Rybnik| data = 2012| rok = | miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | tom = II| tytuł tomu = Tramwaje katowickie po 1945 roku| isbn =978-83-931006-6-8}}

[[Kategoria:Hasła encyklopedyczne]]
[[Kategoria:Koleje wąskotorowe w Polsce]]

Szopienice Dwór

2017-04-25T19:07:17Z

1132:

'''Szopienice Dwór''' - węzeł tramwajowy znajdujący się w [[:pl:Katowice|Katowicach]] w dzielnicy [[:pl:Szopienice|Szopienice]], łączący linie z centrum Katowic, [[:pl:Mysłowice|Mysłowic]] i [[:pl:Sosnowiec|Sosnowca]].

== Powstanie linii tramwajowej przez Szopienice ==
Linia tramwajowa z Szopienic do Mysłowic, stanowiąca początek późniejszego węzła "Szopienice Dwór" została wybudowana przez spółkę [[Oberschlesische Kleinbahnen und Elektrizitaetswerke A.G.]] w roku 1900 (odbiór miał miejsce 24/25 lipca, zaś rozpoczęcie ruchu - 31 października), stanowiąc końcowy odcinek linii z [[:pl:Bytom|Bytomia]] do Mysłowic. Zastosowany [[rozstaw szyn]] był typowy dla powstającej wówczas sieci górnośląskich tramwajów i wynosił 785 mm. W kierunku Mysłowic linię wyprowadzono z obecnej ulicy Wiosny Ludów na torowisko wydzielone po jej południowej stronie, następnie ostrym prawym łukiem pod kątem niemal 90 stopni wprowadzając ją pod wiadukt linii kolejowej z Katowic do Sosnowca, a następnie dwoma odwrotnymi łukami (lewym i prawym) linia tramwajowa powraca do południowej strony jezdni.
W roku 1927 rozpoczęto prace przy budowie linii łączącej Katowice z Sosnowcem o szerokości toru 1435mm, jednocześnie przebudowując na ten rozstaw linię z Katowic do Szopienic wraz z istniejącą tam [[Zajezdnia tramwajowa w Szopienicach|zajezdnią]].

== Węzeł w postaci pierwotnej (1928-1961) ==
Trasę łączącą Szopienice z Sosnowcem oddano do eksploatacji 14 lipca 1928 roku. Ponieważ linia z Mysłowic do Szopienic nadal pozostawała wąskotorowa, przejściowo na odcinku od zajezdni do miejsca rozgałęzienia się linii istniały równolegle - po północnej stronie jezdni tor normalny i po stronie południowej - wąski. 8 grudnia 1928 roku rozpoczęto prowadzenie ruchu od Katowic do Sosnowca po torze normalnym, zaś 12 października 1929 roku oddano do eksploatacji przebudowaną na tor normalnej szerokości trasę z Szopienic do Mysłowic.
Najprawdopodobniej już wówczas węzeł funkcjonował w postaci rozgałęzienia się dwóch odcinków dwutorowych na wysokości obecnych pawilonów handlowych przy przystanku "Szopienice Dwór" - z których każdy po kilkudziesięciu metrach przechodził w odcinek jednotorowy. Dzięki temu rozwiązaniu pociągi oczekujące na mijanki nie blokowały przejazdu w innym kierunku. Linia w kierunku Sosnowca wyprowadzona została w kierunku północno-wschodnim w miejscu obecnej ulicy Zamenhofa aż do zbiegu z Przelotową, następnie wzdłuż Przelotowej do Morawy, ostrym prawym łukiem w jezdni ulicy Morawa aż do obecnej Sosnowieckiej, na którą wprowadzana była ostrym łukiem lewym. Ze względu na znaczne pochyłości wzdłuż obecnych ulic Zamenhofa, Przelotowej i Sosnowieckiej oraz ograniczoną widoczność na łukach, miejsce to szybko zyskało ponurą sławę jako "zakręty śmierci".
Ruch na odcinkach jednotorowych prowadzących z Dworu w kierunku Sosnowca i Mysłowic najprawdopodobniej zabezpieczany był [[ręczna sygnalizacja międzymijankowa|sygnalizacją międzymijankową ręczną]]. W późniejszym okresie w miejscu rozgałęzienia linii powstał również budynek [[punkt regulatorski|punktu regulatorskiego]].

== Trzykierunkowy odcinek jednotorowy (1961-2014) ==
W lutym 1959 roku w prasie zaczęły się pojawiać sygnały o konieczności przebudowy węzła w Szopienicach i likwidacji "zakrętów śmierci". Wpływ na to miały zarówno większa częstotliwość kursowania tramwajów do Sosnowca (linia oznaczona numerem 15 łączyła wówczas centrum Chorzowa z Sosnowcem przez Chorzów Batory, Załęże, Katowice, Bogucice i Szopienic), jak i obsługa linii składami trzywagonowymi, znacznie przeciążonymi w godzinach szczytu komunikacyjnego. Ze względu na szczupłość terenu zadecydowano o wyburzeniu trzech budynków mieszkalnych w sąsiedztwie nasypu linii kolejowej i wprowadzenie w to miejsce toru tramwajowego. Na nowowybudowanym odcinku powstały dwa tory, tworząc długą mijankę. Za jej południowym rozjazdem łukiem pojedynczy tor wprowadzono w jezdnię obecnej ulicy Wiosny Ludów do połączenia z istniejącym odcinkiem jednotorowym w kierunku Mysłowic. Tak przebudowany układ komunikacyjny zaczął funkcjonować 21 lipca 1961 roku, zaś w ciągu kolejnych lat zlikwidowano pozostałości torów w starym przebiegu.
Najprawdopodobniej od samego początku na przebudowanym węźle zastosowano [[ślizgowa sygnalizacja międzymijankowa||ślizgową sygnalizację międzymijankową]]. W jej kluczowym punkcie, od wjazdu na odcinek jednotorowy od strony Szopienic aż do rozjazdu obydwu linii nad torem tramwajowym znajdowały się aż cztery przewody jezdne sieci trakcyjnej - sygnałowy do Sosnowca, zasilający do Sosnowca, zasilający do Mysłowic i sygnałowy do Mysłowic. Lokalizacja lamp sygnalizujących zajętość odcinków wstępnych zapewniała pierwszeństwo wjazdu na sygnalizację od strony Katowic, następnie od Mysłowic i Sosnowca, sygnalizacja dopuszczała ruch pociągów następnych - a więc w krótkim odstępie z kierunku Katowic mogły pojechać pociągi zarówno do Mysłowic, jak i Sosnowca.
W latach 1994-1995 przeprowadzono wymianę szkieł sygnalizatorów. Dotychczas stosowane szkła barwne (czerwone i zielone) zastąpiono szkłami z sygnałami szczelinowymi - poziomym i pionowym. Ze względu na niedoskonałości sygnalizacji ślizgowej w II połowie lat 90. XX wieku sygnalizację przebudowano na [[przekaźnikowa sygnalizacja międzymijankowa|przekaźnikową]] zwaną również wzbudzaną, eliminując możliwość przejazdu pociągów następnych, zwiększając bezpieczeństwo ruchu w rejonie Szopienic Dworu i upraszczając utrzymanie sygnalizacji w tym rejonie.

== Stan obecny ==
Po zakończonej w sierpniu 2014 roku przebudowie kształt węzła uległ kolejnej zasadniczej zmianie. Linia tramwajowa w kierunku Sosnowca wyprowadzona jest w całości jako dwutorowa i zabudowana w jezdni. W zachodniej części węzła znajduje się przejście torowe umożliwiające przejazd z toru południowego na tor północny - z kolei z toru południowego w kierunku wschodnim wyprowadzony jest jednotorowy odcinek w kierunku pętli w Szopienicach oraz Mysłowic, przebiegający dalej jako wydzielony. Ze względu występujący (stosunkowo krótki) odcinek kolizyjny pociągi jadące z Katowic również w kierunku Sosnowca wykorzystują przebudowaną sygnalizację przekażnikową, jednak kontakt wyłączający odcinek "C" znajduje się bezpośrednio za rozgałęzieniem odcinków do Sosnowca i Mysłowic. Kontakt umożliwiający wyłączenie odcinka "C" przez pociąg zmierzający z kierunku Mysłowic do Katowic umieszczono nad przejściem z toru południowego na północny w sposób uniemożliwiający przypadkowe zwolnienie odcinka przez pociąg podążający z Sosnowca do Katowic (w tej relacji przejazd przez węzeł odbywa się z całkowitym pominięciem jakiejkolwiek sygnalizacji międzymijankowej).

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | nazwisko = Soida| imię = Krzysztof| autor link = | inni = | tytuł = Tramwaje Górnośląskie| url = | wydanie = | wydawca = Wydawnictwo "Eurosprinter"| miejsce = Rybnik| data = 2010| rok = | miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | tom = I| tytuł tomu = Tramwaje katowickie do 1945 roku| isbn =978-83-926946-2-5}}
* {{cytuj książkę | nazwisko = Soida| imię = Krzysztof| autor link = | inni = | tytuł = Tramwaje Górnośląskie| url = | wydanie = | wydawca = Wydawnictwo "Eurosprinter"| miejsce = Rybnik| data = 2012| rok = | miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | tom = II| tytuł tomu = Tramwaje katowickie po 1945 roku| isbn =978-83-931006-6-8}}

[[Kategoria:Hasła encyklopedyczne]]
[[Kategoria:Koleje wąskotorowe w Polsce]]

Szopienice Dwór

2017-04-25T18:45:12Z

1132:

{{W edycji}}

'''Szopienice Dwór''' - węzeł tramwajowy znajdujący się w [[:pl:Katowice|Katowicach]] w dzielnicy [[:pl:Szopienice|Szopienice]], łączący linie z centrum Katowic, [[:pl:Mysłowice|Mysłowic]] i [[:pl:Sosnowiec|Sosnowca]].

== Powstanie linii tramwajowej przez Szopienice ==
Linia tramwajowa z Szopienic do Mysłowic, stanowiąca początek późniejszego węzła "Szopienice Dwór" została wybudowana przez spółkę [[Oberschlesische Kleinbahnen und Elektrizitaetswerke A.G.]] w roku 1900 (odbiór miał miejsce 24/25 lipca, zaś rozpoczęcie ruchu - 31 października), stanowiąc końcowy odcinek linii z [[:pl:Bytom|Bytomia]] do Mysłowic. Zastosowany [[rozstaw szyn]] był typowy dla powstającej wówczas sieci górnośląskich tramwajów i wynosił 785 mm. W kierunku Mysłowic linię wyprowadzono z obecnej ulicy Wiosny Ludów na torowisko wydzielone po jej południowej stronie, następnie ostrym prawym łukiem pod kątem niemal 90 stopni wprowadzając ją pod wiadukt linii kolejowej z Katowic do Sosnowca, a następnie dwoma odwrotnymi łukami (lewym i prawym) linia tramwajowa powraca do południowej strony jezdni.
W roku 1927 rozpoczęto prace przy budowie linii łączącej Katowice z Sosnowcem o szerokości toru 1435mm, jednocześnie przebudowując na ten rozstaw linię z Katowic do Szopienic wraz z istniejącą tam [[Zajezdnia tramwajowa w Szopienicach|zajezdnią]].

== Węzeł w postaci pierwotnej (1928-1961) ==
Trasę łączącą Szopienice z Sosnowcem oddano do eksploatacji 14 lipca 1928 roku. Ponieważ linia z Mysłowic do Szopienic nadal pozostawała wąskotorowa, przejściowo na odcinku od zajezdni do miejsca rozgałęzienia się linii istniały równolegle - po północnej stronie jezdni tor normalny i po stronie południowej - wąski. 8 grudnia 1928 roku rozpoczęto prowadzenie ruchu od Katowic do Sosnowca po torze normalnym, zaś 12 października 1929 roku oddano do eksploatacji przebudowaną na tor normalnej szerokości trasę z Szopienic do Mysłowic.
Najprawdopodobniej już wówczas węzeł funkcjonował w postaci rozgałęzienia się dwóch odcinków dwutorowych na wysokości obecnych pawilonów handlowych przy przystanku "Szopienice Dwór" - z których każdy po kilkudziesięciu metrach przechodził w odcinek jednotorowy. Dzięki temu rozwiązaniu pociągi oczekujące na mijanki nie blokowały przejazdu w innym kierunku. Linia w kierunku Sosnowca wyprowadzona została w kierunku północno-wschodnim w miejscu obecnej ulicy Zamenhofa aż do zbiegu z Przelotową, następnie wzdłuż Przelotowej do Morawy, ostrym prawym łukiem w jezdni ulicy Morawa aż do obecnej Sosnowieckiej, na którą wprowadzana była ostrym łukiem lewym. Ze względu na znaczne pochyłości wzdłuż obecnych ulic Zamenhofa, Przelotowej i Sosnowieckiej oraz ograniczoną widoczność na łukach, miejsce to szybko zyskało ponurą sławę jako "zakręty śmierci".
Ruch na odcinkach jednotorowych prowadzących z Dworu w kierunku Sosnowca i Mysłowic najprawdopodobniej zabezpieczany był [[ręczna sygnalizacja międzymijankowa|sygnalizacją międzymijankową ręczną]]. W późniejszym okresie w miejscu rozgałęzienia linii powstał również budynek [[punkt regulatorski|punktu regulatorskiego]].

== Trzykierunkowy odcinek jednotorowy (1961-2014) ==

== Stan obecny ==
Po zakończonej w sierpniu 2014 roku przebudowie kształt węzła uległ kolejnej zasadniczej zmianie. Linia tramwajowa w kierunku Sosnowca wyprowadzona jest w całości jako dwutorowa i zabudowana w jezdni. W zachodniej części węzła znajduje się przejście torowe umożliwiające przejazd z toru południowego na tor północny - z kolei z toru południowego w kierunku wschodnim wyprowadzony jest jednotorowy odcinek w kierunku pętli w Szopienicach oraz Mysłowic, przebiegający dalej jako wydzielony. Ze względu występujący (stosunkowo krótki) odcinek kolizyjny pociągi jadące z Katowic również w kierunku Sosnowca wykorzystują przebudowaną sygnalizację przekażnikową, jednak kontakt wyłączający odcinek "C" znajduje się bezpośrednio za rozgałęzieniem odcinków do Sosnowca i Mysłowic. Kontakt umożliwiający wyłączenie odcinka "C" przez pociąg zmierzający z kierunku Mysłowic do Katowic umieszczono nad przejściem z toru południowego na północny w sposób uniemożliwiający przypadkowe zwolnienie odcinka przez pociąg podążający z Sosnowca do Katowic (w tej relacji przejazd przez węzeł odbywa się z całkowitym pominięciem jakiejkolwiek sygnalizacji międzymijankowej).

== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę | nazwisko = Soida| imię = Krzysztof| autor link = | inni = | tytuł = Tramwaje Górnośląskie| url = | wydanie = | wydawca = Wydawnictwo "Eurosprinter"| miejsce = Rybnik| data = 2010| rok = | miesiąc = | strony = | rozdział = | adres rozdziału = | tom = I| tytuł tomu = Tramwaje katowickie do 1945 roku| isbn =978-83-926946-2-5}}

[[Kategoria:Hasła encyklopedyczne]]
[[Kategoria:Koleje wąskotorowe w Polsce]]

Szopienice Dwór

2017-04-25T18:27:25Z

1132:

Szopienice Dwór

2017-04-25T18:16:23Z

1132: Utworzono nową stronę "{{W edycji}} '''Szopienice Dwór''' - węzeł tramwajowy znajdujący się w Katowicach w dzielnicy Szopienice, łączący linie z ce..."